Δίαιτα 5 ημερών για 5 κιλά: γιατί δεν κρατάει

Οι δίαιτες «5 ημερών για 5 κιλά» κυκλοφορούν σε πολλές εκδοχές. Συνήθως βασίζονται σε πολύ λίγο φαγητό: ένα ή δύο τρόφιμα, σούπες, χυμούς, ή μενού που παρουσιάζονται ως «αποτοξίνωση». Τον Οκτώβριο του 2026 ψάξαμε στη βάση PubMed και δεν βρήκαμε καμία δοκιμή που να εξετάζει μια τέτοια δίαιτα. Μπορούμε όμως να δούμε τι συμβαίνει στο σώμα σε λίγες μέρες με πολύ λίγο φαγητό, γιατί αυτό έχει μετρηθεί.

Η αριθμητική των 5 κιλών

Ένα κιλό λίπους αντιστοιχεί σε περίπου 7.700 kcal. Πέντε κιλά είναι λοιπόν περίπου 38.500 kcal, δηλαδή έλλειμμα 7.700 kcal κάθε μέρα για 5 μέρες (παράδειγμα).

Η βρετανική υπηρεσία υγείας (NHS) γράφει ότι μια γυναίκα ξοδεύει κατά μέσο όρο περίπου 2.000 kcal την ημέρα και ένας άνδρας περίπου 2.500. Ακόμα και χωρίς καθόλου φαγητό, κάτι που κανείς δεν προτείνει, ένας άνδρας με τέτοια κατανάλωση θα είχε σε 5 μέρες έλλειμμα περίπου 12.500 kcal. Αυτό αντιστοιχεί σε λιγότερο από 2 κιλά λίπος (παράδειγμα). Τα 5 κιλά λίπος σε 5 μέρες δεν γίνονται.

Τι χάνεις στην πραγματικότητα

Οι υδατάνθρακες αποθηκεύονται στους μυς και στο ήπαρ ως γλυκογόνο, και κάθε γραμμάριο γλυκογόνου κρατά μαζί του τουλάχιστον 3 γρ. νερό. Με πολύ λίγο φαγητό, και ιδίως με λίγους υδατάνθρακες, το γλυκογόνο αδειάζει τις πρώτες μέρες και το νερό φεύγει μαζί του.

Μια παλιά μελέτη μέτρησε τι ακριβώς χάνεται. Έξι άνθρωποι με παχυσαρκία έκαναν για 10 μέρες δίαιτα 800 kcal:

Με τους μέσους όρους της μελέτης, σε 5 μέρες η πρώτη δίαιτα θα έδινε περίπου 2,3 κιλά, από τα οποία περίπου 1,4 κιλά νερό. Η δεύτερη περίπου 1,4 κιλά, από τα οποία περίπου μισό κιλό νερό (παράδειγμα). Η μελέτη είναι μικρή και παλιά, οπότε τα νούμερα είναι λίγο σίγουρα. Ότι τις πρώτες μέρες ένα μεγάλο μέρος της απώλειας είναι νερό είναι αρκετά σίγουρο.

Γιατί τα κιλά γυρίζουν

Μόλις ξαναφάς κανονικά, το γλυκογόνο γεμίζει ξανά και παίρνει μαζί του το νερό. Η ζυγαριά ανεβαίνει μέσα σε λίγες μέρες, χωρίς αυτό να είναι λίπος. Μια δημοσίευση του 1992 περιγράφει ακριβώς αυτό: τη γρήγορη άνοδο του βάρους όταν μετά από πολύ αυστηρή δίαιτα ξαναμπαίνουν οι υδατάνθρακες.

Το βρετανικό NICE (2025) συμβουλεύει να αποφεύγονται οι αυστηρές δίαιτες που δεν είναι ισορροπημένες, γιατί δεν λειτουργούν μακροπρόθεσμα και μπορεί να βλάψουν. Για τις δίαιτες κάτω από 1.200 kcal, που τις προτείνει μόνο μέσα σε εξειδικευμένες υπηρεσίες, γράφει ότι η επαναπρόσληψη βάρους είναι πιθανή. Για όσες είναι κάτω από 800 kcal αναφέρει και κινδύνους όπως δυσκοιλιότητα, κούραση και τριχόπτωση.

Η «αποτοξίνωση»

Πολλές από αυτές τις δίαιτες πουλιούνται ως «αποτοξίνωση». Μια κριτική ανασκόπηση του 2015 εξέτασε τα στοιχεία. Βρήκε πολύ λίγη κλινική τεκμηρίωση, λίγες μελέτες με μικρά δείγματα και αδύναμες μεθόδους, και καμία τυχαιοποιημένη δοκιμή για τις εμπορικές δίαιτες «αποτοξίνωσης» σε ανθρώπους. Δεν υπάρχει λοιπόν στοιχείο ότι τα κιλά που χάνονται σε τέτοιες δίαιτες οφείλονται σε κάποιον «καθαρισμό». Η πιο απλή εξήγηση είναι το νερό και το λιγότερο φαγητό.

Είναι πάντα κακή η γρήγορη απώλεια;

Όχι απαραίτητα. Οι αμερικανικές οδηγίες γράφουν ότι εντατικά προγράμματα με δίαιτα κάτω από 800 kcal, με πλήρη υποκατάστατα γεύματος και ιατρική παρακολούθηση, έδωσαν περίπου 14 έως 21 κιλά σε 11 έως 14 εβδομάδες. Σε μια δοκιμή με 200 ενήλικες, η γρήγορη απώλεια σε 12 εβδομάδες και η αργή σε 36 εβδομάδες κατέληξαν σε παρόμοια επαναπρόσληψη μετά από περίπου 3 χρόνια.

Η διαφορά από μια δίαιτα 5 ημερών είναι ότι αυτά τα προγράμματα έχουν ιατρική παρακολούθηση, θρεπτικά πλήρη γεύματα, διάρκεια έως 12 εβδομάδες κατά το NICE και σχέδιο για το τι τρως μετά. Μια δίαιτα που φτιάχνεις μόνος σου για 5 μέρες δεν έχει τίποτα από αυτά.

Τι κάνεις αντί γι' αυτό

• Αν έχεις μια εκδήλωση σε λίγες μέρες, ό,τι κι αν κάνεις, η ζυγαριά θα δείξει κυρίως νερό. Δεν αξίζει να πεινάσεις για ένα νούμερο που θα επιστρέψει.
• Ξεκίνα κάτι που κρατάει. Το NHS προτείνει 0,5 έως 1 κιλό την εβδομάδα, και οι αμερικανικές οδηγίες έλλειμμα 500 έως 750 kcal την ημέρα. Η πρώτη εβδομάδα θα δείξει περισσότερα λόγω νερού, και αυτό είναι φυσιολογικό. Τι σημαίνει ο ρυθμός για το δικό σου βάρος, το δείχνει το άρθρο για τον ρυθμό απώλειας.
• Διάλεξε έναν τρόπο που σου αρέσει. Οι γνωστές δίαιτες δίνουν παρόμοια αποτελέσματα, και κερδίζει αυτή που μπορείς να ακολουθήσεις. Τι έδειξαν οι δοκιμές για την κέτο και άλλες γνωστές δίαιτες θα βρεις στο σχετικό άρθρο.
• Σκέψου τη διατήρηση από την αρχή. Οι αμερικανικές οδηγίες προτείνουν 200 έως 300 λεπτά κίνηση την εβδομάδα και ζύγισμα κάθε εβδομάδα. Σε ένα αμερικανικό μητρώο, όσοι κράτησαν τα χαμένα κιλά για χρόνια ανέφεραν περίπου μία ώρα κίνηση την ημέρα, τακτικό ζύγισμα και παρόμοιο φαγητό τις καθημερινές και το Σαββατοκύριακο. Είναι άνθρωποι που διάλεξαν να γραφτούν στο μητρώο, οπότε αυτό δείχνει σύνδεση και όχι αιτία.

Ποιοι πρέπει να μείνουν μακριά από τέτοιες δίαιτες

• Όσοι έχουν ή είχαν διατροφική διαταραχή. Το NICE ζητά, πριν από μια δίαιτα κάτω από 1.200 kcal, εκτίμηση για πιθανή διατροφική διαταραχή.
• Οι έγκυες, για τις οποίες το NICE γράφει ότι η σκόπιμη απώλεια βάρους δεν συστήνεται, και όσες θηλάζουν.
• Όσοι παίρνουν ινσουλίνη ή άλλα φάρμακα για τον διαβήτη, χωρίς τον γιατρό τους.
• Όσοι έχουν ιστορικό με πέτρες στη χολή. Σε ένα σουηδικό πρόγραμμα, η δίαιτα των 500 kcal είχε περίπου τριπλάσιο κίνδυνο για πέτρες που χρειάστηκαν νοσοκομείο από μια ηπιότερη δίαιτα.
• Όσοι είναι κάτω από 18 ετών.

Η εφαρμογή MesogeaFit, που κυκλοφορεί σύντομα, θα φτιάχνει πρόγραμμα με ελληνικά φαγητά και ρυθμό που δεν ξεπερνά το 1 κιλό την εβδομάδα. Ειδοποίησέ με όταν βγει.